امـروز جمعه, 15 آذر 1398
كتابچه خلاصه مقالات اولين سمينار تغذيه مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

به نام خدا

 

برنامه علمی و خلاصه مقالات

اولین سمینار تغذیه در علوم اعصاب

30/11/92 و 1/12/92

مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفاء-بیمارستان خاتم الانبیاء
سالن همایش ها

                                                                                                              

 رئيس همايش: دكتر هادي كاظمي

دبیر علمی: دکتر سوده رازقی جهرمی 

   

 

اعضاء کمیته علمی اولین سمینار تغذیه در علوم اعصاب

(به ترتیب حروف الفباء)

دکتر منصوره تقاء، متخصص مغز و اعصاب

دکتر ساناز احمدی، متخصص مغز و اعصاب

دکتر ناهید آریائیان، متخصص علوم تغذیه

دکتر سما بیطرفان متخصص علوم تغذیه

دکتر مریم جعفریان متخصص علوم اعصاب

دکتر آناهیتا تاشک، دکترای روان شناسی سلامت

دکترعذرا زبردست، دکترای روان شناسی بالینی

طیبه سبکبار، کارشناس ارشد سلولی-مولوکولی

دکتر اکرم علیزاده، دکترای مهندسی بافت

دکتر امیر قائمی، دکترای ویروس شناسی

دکتر عاطفه قنبری متخصص اعصاب و روان

دکتر فریبا کریم زاده متخصص علوم اعصاب

دکتر لیلا کوتی متخصص داروسازی بالینی

دکتر علی گرجی متخصص علوم اعصاب

دکتر آزاده متقی متخصص علوم تغذیه

دکتر نیاز محمد زاده متخصص علوم تغذیه


 

دبیر اجرائی: دکتر درودی

 

اعضاء کمیته اجرائی اولین سمینار تغذیه در علوم اعصاب

(به ترتیب حروف الفباء)

 سولماز صدر جهانی

محمد رضا رازقي جهرمي

مرضيه علمداري

ليلا بيان

علي صفري

سعيده يوسفي

 

با تشکر از:
دکتر هادی کاضمی، ریاست محترم مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفاء

پرفسور علی گرجی، ریاست محترم آزمايشگاه مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفاء

مدریت محترم سالن همایش های بیمارستان خاتم الانبیاء


عناوین مطالب

پیام دبیر علمی کنگره

برنامه علمی

فهرست و عناوین کارگاهها

فهرست مقالات (سخنرانی ها)

خلاصه مقالات

فهرست نویسندگان


پیام دبیر علمی کنگره

به یاری پروردگار توانا، اولین همایش تغذیه در علوم اعصاب در ایران برگزار می شود. نیاز به چنین هم اندیشی از سالها قبل احساس می شد.

در دهه های اخیر به نقش تغذیه و رژیم غذایی در حفظ سلامت بدن و پیشگیری از بسیاری از بیماری ها، همچنین کمک به درمان برخی از آنها پرداخته شده است. نقش تغذیه در سلامت مغز مقوله ای است که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. به علاوه در سالهای اخیر مکمل های مختلفی به بازار عرضه شده اند که ادعا می کنند می توانند حافظه را بهبود بخشند و یا به تخفیف علائم افسردگی، اضطراب، ضعف و خستگی کمک کنند.

 امید است این همایش با حضور اساتید و همکاران گرامی با ارائه مطالب به روز در حیطه تغذیه در علوم اعصاب و بحث و تبادل نظر علمی درباره مکمل های غذایی دانش ما را در این ضمینه ارتقاء بخشد.


 

                                                                                          

برنامه اولین سمینار تغذیه در علوم اعصاب- 30/11/92

زمان

سخنران

عنوان سخنرانی

ردیف

8:50- 8:30

دکتر رازقی

افتتاحیه

1

9:10-8:50

دکتر بیطرفان

اثر غذا بر عملکرد شناختی

2

9:30-9:10

دکتر محمد زاده

تنظیم مرکزی غذا خوردن

3

9:50-9:30

دکتر زراتی

تنظیم ترجیحات غذایی به یک درشت مغذی خاص- عوامل تأثیرگذار بر انتخاب غذا

4

10:10-9:50

دکتر تاشک

اثر نوع پروتئین دریافتی بر رفتار و خلق

5

10:30-10:10

پانل: دکتر بیطرفان، دکتر محمد زاده، دکتر زراتی،  دکتر تاشک

پرسش و پاسخ

6

11:00-10:30

-

استراحت و پذیرایی

7

11:20- 11

دکتر جزایری

نقش اسیدهای چرب غیر اشباع در عملکرد شناختی

8

11:40-11:20

دکتر کوتی

تأثیر مواد و مکمل های غذایی بر اثر درمانی داروهای روان پزشکی

9

12:00-11:40

سحر دهقان

کافئین و سیسنم اعصاب مرکزی

10

12:20-12:00

دکتر جزایری، دکتر کوتی، سحر دهقان

پرسش و پاسخ

11

13:20-12:20

-

ناهار و نماز

13

13:40-13:20

دکتر ایمانی

ویتامین ها و عملکرد مغز

14

14:00-13:40

دکتر متقی

فیتوکمیکالها و عملکرد مغز

15

14:30-14:00

فاطمه تورنگ

Neuroactivecyclic dipeptides

16

15:00-14:30

دکتر  متقی،  دکتر ایمانی، دکتر رازقی-فاطمه تورنگ

پرسش و پاسخ

17

16:00-15:00

 

اختتامیه

18


برنامه کارگاه تغذیه در علوم اعصاب- 1/12/92

زمان

سخنران

عنوان سخنرانی

ردیف

8:45- 8:30

دکتر سوده رازقی

(هیآت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران-مرکز تحقیقات ام.اس-پژوهشکده علوم اعصاب)

ارتباط علوم تغذیه و علوم اعصاب

1

10:30 -8:45

دکتر اکرم علیزاده

(دکترا مهندسی بافت، دانشگاه علوم پزشکی تهران)

مواردی که باید در طراحی مدلهای حیوانی در حیطه "علوم تغذیه در علوم اعصاب" در نظر گرفت

2

12:00 -10:30

دکتر فریبا کریم زاده

(دکترای علوم اعصاب، مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفاء)

بررسی های رفتاری در حیوانات در حیطه "علوم تغذیه در علوم اعصاب"

كار عملي در آزمايشگاه

3

00/13-00/12

 

نماز و ناهار

 

7

30/14-00/13

دکتر میلاد احمدی (دکترای دامپزشکی، مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفاء)

روشهای الکتروفیزیولوژی در حیطه "علوم تغذیه در علوم اعصاب"

كار عملي در آزمايشگاه

 

15/15-30/14

دکتر امیر قائمی

(دکترای ویروس شناسی، دانشگاه علوم پزشکی گرگان)

نقش ایمیونومودیولاتوری مواد مغذی در بیماریهای نرودژنراتیو

 

9

16:00-15:15

دکتر علیزاده، دکتر کریم زاده، دکتر احمدی، دکتر قائمی

پرسش و پاسخ

11

 


 

 

فهرست مقالات (سخنرانی ها)

Contents

ویتامینهاوعملکردمغز. 11

تغذیهدراختلالاتشناختی... 12

پروتئیندریافتیوخلقوخو. 13

پپتیدهایحلقویموثردرسیستمعصبی... 14

اثراتکافئینبرعملکردمغز. 15

تغذیهدرسلامتمغز. 17

تنظیمترجیحاتغذاییبهیکدرشتمغذیخاص- عواملتأثیرگذاربرانتخابغذا19

تأثیرموادومکملهایغذاییبراثردرمانیداروهایروانپزشکی... 21

مکانیسمهایتنظیممرکزیغذاخوردن.. 23

اثراتفیتوکمیکالهایموجوددرغذاهاونوشیدنیهابرسیستماعصابمرکزی... 26

 


 

ویتامینهاوعملکردمغز

دکتر حسین ایمانی

 استادیار گروه تغذیه، دانشگاه آزاد اسلامی

ویتامین ها ،ریزمغذی های ضروری هستند که در بسیاری از جنبه های عملکرد مغز و سنتز نوروترنسمیترها نقش دارند. ویتامین هامی توانند تغییرات کوتاه مدت در نفوذپذیری غشا یا تغییرات متابولیک طولانی مدتی را در نورون از طریق تشدید یا تضعیف باند کردن نوروترنسمیترها ، تنظیم کنند. به عنوان مثال ویتامینB6 نه تنها باند کردن نوروترنسمیترها به رسپتورها را تنظیم می کنند، بلکه باند کردن هورمون های استروئیدی به رسپتورهای داخل هسته ای را نیز تنظیم می کند. انسجام آکسون ها و غلاف میلین آنها به سطوح کافی از ویتامین ها مثل کوبالامین و فولات بستگی دارد. تیامین مستقل از نقش متابولیک خود به عنوان کوآنزیم در فرم دی فسفات، نقش ویژه ای در هدایت عصبی دارد. خون رسانی به مغز به طور غیرمستقیم تحت تاثیر وضعیت ویتامین ها در بلندمدت قرار دارد. رابطه ای غیرمستقیم میان سطح پلاسمایی هموسیستئین و تنگی شریان کاروتید و همچنین میان موارد ذکر شده و سطوح ویتامین هایB6, B12  و اسید فولیک، وجود دارد. سوءتغذیه می تواند به اختلال شناختی در کودکان و بزرگسالان منجر شود که می تواند از طریق درمان با ویتامین ها بهبود یابد. علایم و نشانه های کمبود ویتامین پیچیده است، که به شدت و طول مدت کمبود بستگی دارد. مطالعات انجام شده در کشورهایی که سوءتغذیه در آن ها به صورت اندمیک است، نشان داده که دریافت مکمل های ویتامینی و مواد معدنی توسط کودکان، عملکرد ذهنی آنها را بهبود می بخشد. در برسی اتیولوژی اختلالات عصبی و روانی نشان داده شد که افرادی که بدلیل مصرف رژیم های غذایی غیر متعارف و ناکافی و یا بیماری دچار مشکل در جذب و استفاده از ویتامینها می شوند،دچار این اختلالات می گردند و در بیماریهایی همچون آلزایمر،نقش ویتامینها در بهبود بیماری در حال بررسی است.در نتیجه می توان گفت، ویتامینها از جمله فاکتورهای ضروری هستند که تغییر در دریافت آنها  ، می تواند روی عملکرد مغز و وضعیت روانی افراد به خصوص کودکان و نوجوانان اثر گذارد، که با تعدیل در دریافت یا مکملیاری آنها ، در افراد دچار کبود ، می توان عملکرد مغزی و وضعیت روانی آنها را بهبود بخشید.

 

تغذیهدراختلالاتشناختی

دکتر سما بیطرفان

متخصص علوم تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی تهران

امروزهبهدلیلافزایشطولعمرانسانهاجمعیتافرادسالمنددردنیاافزایشیافتهودرنتیجهاختلالاتشناختیشاملدلیریوم،دمانسواختلالاتحافظهجزءمشکلاتشایعافرادسالمندمحسوبمیشود. درمانقطعیدرایناختلالاتوجودندارد. اگرچهتغذیهنقشموثریدرپیشگیریازابتلابهایناختلالاتوبهطورکلیدرفرایندپیریبازیمیکندولیمسائلناشناختهفراوانینیزدراینزمینهوجوددارد. نقشتغذیهدراختلالاتشناختیبهچندشکلبررسیمیشود:

1-     کمبود در دریافت مواد مغذی ضروری (آنتی اکسیدان ها، ویتامین های B12 ,B6,B9): در نهایت منجر به افزایش سطح هموسیستئین خون می شود.

2-     ابتلا به اختلالات مربوط به تغذیه (افزایش پروفایل لیپیدی، افزایش فشار خون، دیابت): در نهایت منجر به حوادث عروقی مثل سکته های قلبی و مغزی می شود.

3-     چاقی: تغییرات هورمونی و التهابی ایجاد می کند.

درنتیجهجبرانکمبودموادمغذینامبرده،بررسیودرمانبیماریهایمربوطبهتغذیه،کاهشوزندرافرادچاقوهمچنینرعایترژیممدیترانهایمیتواندبهپیشگیریازابتلابهاختلالاتشناختیویابهدرمانآنهاکمککند.

بهطورکلینیزمطالعاتنشاندادهاندکهارتباطبینوعدههایغذاییمصرفیونوعآنهادرروزوسطحشناختدرطیعملکردروزانهوجوددارد. بهاینترتیبکهمصرفصبحانهخصوصاصبحانهبامیزانکالریبالامیتواندمیزانعملکردشناختیرادرروزبالاترببرد.


 

پروتئیندریافتیوخلقوخو

دکتر آناهیتا تاشک

روانشناس سلامت، هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان- آدرس: کرمان، میدان پژوهش، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه روانشناسی

 

با توجه به پیشینه علم پزشکی در کشورمان منابع متعدد طب سنتی و به ویژه داروهای گیاهی معرفی شده اند. منابع غذایی تشکیل شده از مواد مختلف هم در سلامت جسم و روان تاثیرگذارند و هم برای درمان و حتی توانبخشی به کار می روند. خلق و خو به آن دسته از ویژگی های روانشناختی گفته می شود که فرایندهای رفتاری و هیجانی را نشان می دهد و مغز، دستگاه عصبی خودمختار و غدد درون ریز در ابراز آن نقش دارند. در عین حال که سیستم های یکسانی ایجاد خلق را مدیریت می کنند اما تفاوت های فردی اهمیت دارد. نوعی از ماده غذایی پروتئین ها هستند که در پژوهش های حوزه روانشناسی فیزیولوژیک نشان داده شده است که اسید آمینه های مختلف بر روی خلق و خو و رفتارتغییراتی ایجاد می کنند.این تغییرات را می توان به دو دسته آثار منفی و مثبت تقسیم کرد. مهم ترین انتقال دهنده های عصبی که به مواد غذایی حساس هستند و بر خلق و خو تاثیر می گذارند، سروتونین (خواب، اشتها و کنترل تکانه ها)، نوراپی نفرین و دوپامین (افزایش هوشیاری، تسریع در تصمیم گیری، افزایش تمرکز، انرژی و دقت) هستند. اسید آمینه تریپتوفان یکی از پیش سازهای سروتونین است و مهم ترین اسید آمینه مرتبط با هشیاری تیروزین است. همچنین پروتئین ها بر مولفه های شناختی از جمله هوش و حافظه اثر داشته که هر کدام از آنها در ابراز خلق براساس تجارب گذشته و سازگاری با محیط نقش دارند. اسید آمینه آرجینین سبب افزایش جریان خون در سراسر بدن می شود که این حالت نشاط و شادی را نیز به همراه خواهد داشت. اسیدآمینه هایی مانند فنیل اتیل آمین و تیرامین تحریک کننده اعصاب بوده و اختلالی مانند میگرن را تشدید می کنندکه در حوزه روانشناسی درد بر روی خلق و رفتار تاثیرگذار است. نظریه های معدودی نیز وجود دارد که حتی برای درمان بیماری های نورولوژیک مانند پارکینسون مصرف مواد غذایی دارای پروتئین می تواند در بهبود تاثیر گذار باشد. پژوهش هایی در مورد اثر مواد غذایی و به ویژه پروتئین ها به عنوان مهم ترین انواع مواد غذایی بر رفتار و سلامت روان انجام شده است.


پپتیدهایحلقویموثردرسیستمعصبی

فاطمه تورنگ

 کارشناس ارشد تغذیه، مرکز تحقیقات سرطان، دانشگاه علوم پزشکی تهران

 امروزه اختلالات اعصاب و روان بخش زیادی از جامعه مارا مبتلا کرده است بطوریکه 4مورد از 10 علت اصلی ناتوانی درسراسر دنیا با اختلالات اعصاب و روان مرتبط است و بیش از 25% مردم در دوره ای از زندگی این اختلالات را تجربه میکنند. دی پپتیدهای حلقوی از جمله مواد مورد مطالعه در درمان اختلالات عصبی هستند. این مواد از ساده ترین مشتقات پپتیدی هستند که از تخمیر یا فرآوری غذاها حاصل میشوند . البته بخش زیادی از دی پپتیدهای حلقوی موجود در بدن موجودات زنده درونزاست. از آنجاییکه این پپتیدها با سیستم جذب الیگوپپتیدی و بدون تغییر از دستگاه گوارش جذب میشوند و ازسد خونی مغزی عبور میکنند به عنوان حامل برخی داروها مورد بررسی قرار گرفتند. به علاوه،  خود نیز اثرات دارویی در بدن نشان دادند. اگرچه بنظر میرسد که دریافت پروتیینها برسطح این ترکیبات اثری ندارد اما دریافت غذایی این پپتیدها سطوح خونی و بافتی این ترکیبات را افزایش میدهد. بنابراین ایده دریافت از طریق غذا یا مکملها برای درمان اختلالات مرتبط با سطوح آنها در بدن ازجمله مقاومت به انسولین و دیابت ایجاد شد. این ترکیبات به عنوان آنتی اکسیدان و ضدتومور، آنتی بیوتیک و درمان افزایش قند خون مطرح شده اند. پپتیدهای حلقوی از طریق تغییر در سطوح دوپامین در دریافت الکل و بیماری شیزوفرنیا موثرند و میتوانند بر دریافت غذا و کنترل وزن تاثیر گذار باشند. این ترکیبات با مکانیسم small heat shockو محافظت آنتی اکسیدانی، در برابر آسیبهای عصبی محافظت ایجاد میکنند.


 

اثراتکافئینبرعملکردمغز

سحر دهقان

کارشناس ارشد تغذیه، مرکز تحقیقات چاقی-پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه تهران

کافئین (1،3،7 تری متیل گزانتین) زیر گروه دسته متیل گزانتین ها می باشد.

حدود 99 % این ماده از دستگاه گوارش انسان جذب می شود و کل فرایند جذب این ماده حدود 45 دقیقه به طول می انجامد.

حداکثر غلظت این ماده در پلاسما متغییر بوده و بین 15 تا 120 دقیقه می باشد.

سه مکانیسم برای اثر کافئین شناخته شده است:

1)     مهار گیرنده های آدنوزین درنتیجه جریان و یا بازگردش نورآدرنالین را افزایش می دهد.

2)     مهار فسفودی استراز در نتیجه تنظیم سطح نوکلئوتید ها

3)     فعالیت کانال های یونی و درنتیجه افزایش سطح داخل سلولی کلسیم

اثرات منفی مصرف کافئین:

مصرف مقادیر زیاد کافئین منجر به ایجاد اختلالات در خواب و مشکلات ذهنی نظیر اضطراب (دوز بالای 300 میلی گرم ) و لرزش دست شده.

اعتیاد به کافئین با دریافت دوزهای 1000 تا 1500 میلی گرم در روز همراه است.

کافئین در برخی از بیماری ها نظیر:

افسردگی، اسکیزوفرنی، اختلالات دوقطبی، اختلالات خوردن، بیش فعالی در کودکان نقش دارد.

اثرات مثبت مصرف کافئین:

منجر به کاهش زمان واکنش و انتخاب نوع واکنش شده

بیشتر مطالعات ارتباطی را بین مصرف کافئین و حافظه ندیدند.

بهبود سرعت عملکرد های غیر ارادی افراد در انجام آزمون های ادراکی پیچیده در صبح هنگام خواهد شد.

بهبود سرعت اصلاح اطلاعات حافظه معنا شناختی

اثرات مثبت اندکی در حافظه شناختی

افزایش توجه

مدیریت درد

از بین برنده ضعف ناشی از مصرف داروهای آرام بخش مانند الکل و...

کافئین در بیماری پارکینسون و آلزایمر نقش محافظتی ایفا می کند

افزایش حوصله و افزایش سرعت عملکرد بعد از دریافت  تک دوز 200 میلیگرم و یا دریافت 4 دوز 65 میلی گرمی در طی چند ساعت بدست می آید.

مراحل فرایند اثر کافئین:

تشخیص هدف و افزایش سرعت آماده سازی پاسخ

افزایش کیفیت اطلاعات فرایند شده

افزایش سرعت فرایند محرک های جدید

اثر کافئین بر روند خواب به چندین عامل بستگی دارد: 1- میزان دوز کافئین دریافتی 2- سن افراد 3- سطح عادات فرد و تحمل کافئین. اما با وجود این عوامل دریافت بالای کافئین (بیشتر از 3 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) در زمان بعداز ظهر منجر به بی خوابی کاهش طول مدت زمان خواب می شود.

متابولیسم کافئین در جوانان و افراد سالخورده مشابه یکدیگر است اما در افراد سالمند به دلیل توده عضلانی کمتر زیست دسترسی کافئین در این گروه ممکن است بیشتر باشد و در نتیجه منجر به فشار خون بالاتر و انقباضات عضلانی گردد.

اثرات کافئین در دوران بارداری:

مطالعات حیوانی نشان داده اند که مصرف روزانه کافئین در افراد باردار منجر به آسیب به رشد عصبی در جنین خواهد شد. 

اما در کل مصرف روزانه کافئین در مقادیر قابل قبول برای سلامت انسان ها نمی تواند آسیب رسان باشد.


تغذیهدرسلامتمغز

دکتر سوده رازقی جهرمی

دکترای علوم تغذیه، گروه سالمندی دانشگاه علوم پزشکی تهران

نوع غذای دریافتی بر خلق، رفتار و عملکرد مغز مؤثر است. برای مثال گرسنگی منجر به بی قراری و زودرونجی می شود. تأمین ناکافی انرژی و مواد مغذی در صورت مزمن شدن منجر به افزایش احتمالی آپاتی (Apathy) و احساسات غیرپایدار (moody) می شود.

مغز انسان به مقدار قابل توجهی انرژی و مواد مغذی نیازمند است. تغییر در میزان انرژی و مواد مغذی دریافتی می تواند بر عملکرد مغز و فعالیت ناقلین عصبی و به تبع آن خلق، الگوی خواب، توان یادگیری و حافظه اثر گذار باشد. کمبود و یا اضافه دریافت بسیاری از ویتامین ها و مواد معدنی باعث آسیب به نرونها می شود که بروز اختلال در حافظه، توان یادگیری، توان حل مشکل و همچنین اختلال در عملکرد مغز را به دنبال دارد. از جمله مواد مغزی مؤثر در سلامت مغز می توان موارد زیر را نام برد.

مغز انسان به عنوان یک عضو بسیار فعال از لحاظ متابولیسم شناخته می شود که 30-20% انرژی پایه را مصرف می کند. کمبود انرژی دریافتی با اختلال عملکرد مغز همراه است. کمبود کوتاه مدت انرژی دریافتی مانند حذف وعده صبحانه، کاهش قدرت یادگیری و توان حل مشکل را به دنبال دارد. کمبود مزمن انرژی در دورانهای مختلف زندگی می تواند آسسیب جدی به مغز برساند. برای مثال در مدرانی که مبتلا به سوء تغذیه انرژی هستند، احتمال تولد نوزاد با وزن کم تولد بیشتر است. بنابر نتایج یک بررسی سیستماتیک، رشد ذهنی، ضریب هوشی، زبان آموزی و توانایی خواندن در نوزادانی که با وزن کم متولد می شوند، شایع تر است. در دوران بزرگسالی نیز کمبود مزمن انرژی، احساس ناراحتی (sadness) و ناامیدی (hopeless) را افزایش می دهد.

دریافت کربوهیدرات با افزایش ترشح سروتونین در مغز همراه است. سرتونین اثر آرامبخش در بدن دارد. یکی از دلایل بروز احساس خواب آلودگی پس از وعده غذایی سنگین،  افزایش ترشح سرتونین است. از سوی دیگر تأمین انرژی از کربوهیدراتهای ساده و قندها، معمولاً با کاهش دریافت سایر مواد مغذیر همراه است که به طور ثانویه می تواند به سلامت مغز آسیب برساند.

اسیدهای آمینه به عنوان اجزاء ساختاری ناقلین عصبی شناخته می شوند. تأمین کافی اسیدهای آمینه، بویژه اسیدهای امینه ضروری برای حفظ عملکرد طبیعی مغز لازم است.

به تأمین کافی اسیدهای چرب غیر اشباع با یک یا چند باند دوگانه، آهن، منیزیم، روی، سلنیم، مس و ویتامین های B1، B3، B6، B9، B12، Aو Eنیز در حفظ سلامت مغز اشاره شده است.

می توان نتیجه گرفت که داشتن رژیم غذایی مناسب، تأمین کافی مواد مغذی و درمان بیماری هایی که بر جذب مواد مغذی تأثیر می گذارند، برای حفظ سلامت مغز لازم است.


 

تنظیمترجیحاتغذاییبهیکدرشتمغذیخاص- عواملتأثیرگذاربرانتخابغذا

دکتر میترا زراتی   متخصص تغذیه و رژیم درمانی

دریافت درشت مغذی ها در رژیم غذایی روزانه همیشه بر اساس حس سیری یا گرسنگی فرد نمی باشد بلکه بسیاری از مواقع ، نیازهای سلولی ، فیزولوژیکی و حتی تغییرات در ترشح آنزیم ها و هورمون ها در دستگاه گوارش انسان ، تعیین کننده اصلی دریافت یک نوع از درشت مغذی ها در الگوی غذایی روزانه می باشد. هرچقدر مقدار محتوای پروتئین رژیم غذایی روزانه بیشتر باشد ، فرد مدت زمان بیشتری سیر می ماند به عبارتی پروتئین ها عمده ترین نقش را در ایجاد عدم رغبت به سایر درشت مغذی ها در رژیم غذایی دارند. پدیده های ناشناخته ای وجود دارد که حتی زمانی  هم که فرد نیازی به دریافت انرژی ندارد ، اما به دلیل نیاز به بقا ، رشد و ترمیم سلولی نسبت به مصرف پروتئین ترجیح نشان می دهد. از بین درشت مغذی ها ، پروتئین ها به دلیلی دارا بودن برخی از اسیدهای آمینه نظیر اسید گلوتامیک و وجود مونوسدیم گلوتامات بهترین طعم ها را دارا بوده و لذا بسیاری از افراد گرایش بسیاری به انواع پروتئین ها دارند. حتی با تزریق مستقیم عصاره پروتئین ها به روده به دلیل وجود رسپتورهایی از خانواده T1R1/T1R3این گرایش به مواد پروتئینی گزارش می گردد. گلوکز که نوعی کربوهیدرات محسوب می شود با اینکه در بدن از پروتئین ها و حتی چربی ها ساخته می شود اما برای پیشگیری از کتوزیس و تامین غذای مغز نیاز به دریافت آن وجود دارد. اما تحقیقات ثابت نموده اند که در زمان قحطی و گرسنگی بیشترین تمایل به سمت پروتئین ها می باشد تا کربوهیدرات ها که یک علت آن ترشح نوروپپتید Yمی باشد.  یکی از فاکتورهایی که در تنظیم دریافت چربی ها در رژیم غذایی هر فرد بسیار موثر می باشد ، میزان اکسیداسیون اسیدهای چرب به ویژه اسیدهای چرب کوتاه زنجیره است. اختلال در عملکرد آنزیم آسیل کوآ دهیدروژناز اسدهای چرب کوتاه زنجیره سبب کاهش دریافت چربی ها در بدن و به دنبال آن گرایش به سمت مصرف کربوهیدرات ها در رژیم غذایی می شود. مهار متابولیسم اسیدهای چرب بلند زنجیره نیز عاملی دیگر در کاهش گرایش به سمت چربی ها در رژیم غذایی است لذا امروزه جهت درمان چاقی از داروهایی با این مکانیسم نظیر بتا مرکاپتواستات استفاده می شود.

بسیاری از گیرنده های تشخیص شیرینی ، تلخی ، چربی و .... به جز اینکه در دهان وجود دارند در مکان های خاصی از دستگاه گوارش نیز دیده می شوند به علاوه اینکه درشت مغذی ها حتی بعد از هضم و پس از ورود اجزاء آن به خون ، با تاثیر بر غدد ، سبب ترشح هورمون هایی در بدن شده که فیدبک مثبت و منفی در دریافت انواع درشت مغذی ها به همراه دارد.

به طور کلی می توان اینطور نتیجه گیری نمود که گرایش بسیاری از افراد به انواع درشت مغذی ها وابسته به تعداد و میزان عملکرد رسپتورهای حساس به مزه و ساختار موجود در قسمت های مختلف روده نظیر CD36،  GPR40، GPR120، T1R2/T1R3و ..... وابسته می باشد.

 

 


 

تأثیرموادومکملهایغذاییبراثردرمانیداروهایروانپزشکی

دکتر لیلا کوتی

متخصص داروسازی بالینی، استادیار دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز

بیماریهای اعصاب و روان امروزه نسبت به گذشته افزایش یافته‌اند و مطالعات نشان می‌دهند در کشورهای مختلف بطور متوسط 21% از افراد جامعه دچار یک اختلال روانپزشکی هستند. براساس ارزیابی وزارت بهداشت 6/21 درصد جمعیت ایران به نوعی دچار اختلالات روان، از افسردگی و بیماری های خلقی و دوقطبی گرفته، تا بیماری های روانی شدید مانند اسكیزوفرنی هستند.

ولی در عین حال با پیشرفت علم در زمینه داروسازی هر روزه داروهای جدیدی به بازار عرضه می‌گردد که نسبت به داروهای قدیمی پروفایل عوارض مناسبتر و اثربخشی خوبی را دارا هستند. ماهیت بیماریهای اعصاب و روان و این مسئله که داروهای سایکوتروپیک باید از سد خونی مغزی عبور نمایند و با تاثیر طولانی مدت بر رسپتورهای نوروترانسمیترهای خاص اثر خود را اعمال نمایند؛ درمان دارویی این بیماریها عموما طولانی مدت است و در بسیاری از شرایط حتی با برطرف شدن علائم بیماری برای جلوگیری از عود بیماری، مصرف دارو ادامه می‌یابد.

برای هر دارو با مدت زمان مصرف طولانی یکی از مهمترین عواملی که باید در نظر گرفته شود بحث تداخلات پیش آمده با این داروهاست. پزشکان و کادر درمان عموما به تداخلات دارو-دارو توجه دارند اما نکته‌ای که شاید از نظر برخی از آنان مورد توجه قرار نگیرد تداخلات این داروها با مواد غذایی، مکملها و یا فراورده های طبیعی گیاهی (داروهای گیاهی) است.

در این سخنرانی به مهمترین نکاتی که باید در این زمینه مورد توجه قرار گیرد اشاره می‌شود. مهمترین این تداخلات، یعنی تداخل داروهای  MAOInhو مواد تیرامین‌دار (باعث بروز سندرم پنیر یا افزایش شدید و خطرناک فشاور خون خواهد شد)، تداخل لیتیم و ترکیباتی که سدیم را تحت تاثیر قرار می‌دهند (که می‌تواند باعث کاهش اثر لیتیم و یا ایجاد مسمومیت با این دارو گردد)، اثر کافئین بر داروهای اعصاب و روان (بعنوان یک القا کننده CYP1A2) بعنوان تداخلات منفی مورد بحث قرار خواهد گرفت.

اما باید توجه داشت که تمامی تداخلات نامطلوب نبوده و از برخی از این تداخلات می‌توان در افزایش اثربخشی درمان سود جست، مانند تاثیر مصرف مکملهای فولات، ویتامین‌های گروه ب، امگا 3، ویتامین دی و .... درaugmentation  درمان برخی بیماریهای اعصاب و روان.

در عین حال باید توجه داشت که تمام تداخلات مطرح در این حیطه محدود به تاثیری که ماده غذایی بر روی دارو می‎‌گذارد،نمی‌باشد،بلکه در برخی موارد داروهای اعصاب و روان باعث کاهش یا افزایش برخی مواد در بدن می‌گردد که عدم پایش این موارد می‌تواند سلامت بیمار را به خطر اندازد. از جمله این موارد تاثیر برخی آنتی‌سایکوتیکها بر قند و چری خون، افزایش وزن بعنوان عارضه برخی داروهای سایکوتروپیک، تاثیر والپروات سدیم بر کاهش سطح کارنیتین بدن و ... می‌باشد.


 


 

مکانیسمهایتنظیممرکزیغذاخوردن

دکتر نیاز محمدزاده هنرور

استادیار گروه تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی تهران

الف: نقش اختصاصی هیپوتالاموس در تنظیم مرکزی اشتها و دریافت غذا 

به صورت تاریخی هیپوتالاموس بعنوان مرکز اصلی تنظیم اشتها همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است، به گونه ای که محققان معتقدند که سیگنالهای محیطی نیز از طریق تاثیر بر مراکز ویژه ای در هیپوتالاموس اثرات تنظیمی خود را اعمال می نمایند.

به صورت خلاصه می توان گفت :

Lateral Hypothalamus: بعنوان مرکز گرسنگی عمل کرده و تخریب این بخش با بی اشتهایی همراه خواهد بود

Medial Hypothalamus : بعنوان مرکز سیری عمل کرده و تخریب این ناحیه با اشتهای غیر قابل کنترل همراه خواهد بود

 Hypothalamic Nuclear:هسته های arcuateبعنوان مهمترین بخش هیپوتالاموس در تنظیم دریافت غذا شناخته می شوند به گونه ای که در تحقیقات تخریب این بخش منجر به پرخوری و چاقی بیمار گونه در موشها گردیده است نورونهای موجو در این بخش دو دسته می باشند:

1)نورونهای دسته اول حاوی نوروپپتید Yو  Agothi-related peptideمی باشند: که تحریک این نورونها منجر به افزایش اشتها می گردد

2) نورونهای دسته دوم حاوی Pro-opi-omelanocortin (POMC)  و Cocaine- And- Amphetamine-Regulated-Transcript (CART)می باشند که تحریک نورونهای این بخش  منجر به کاهش دریافت غذایی می گردد.

ب) نقش Brain Stemدر تنظیم مرکزی اشتها و دریافت غذا

این بخش از دستگاه عصبی در اصل پل ارتباطی بین سیگنالهای محیطی رسیده از دستگاه گوارش و هیپوتالاموس می باشد

ج) نوروپپتیدهای موثر در تنظیم مرکزی دریافت غذایی:

نوروپپتیدهای موثر در تنظیم مرکزی دریافت غذا شامل موارد زیر می باشد و عملکرد آنها به صورت شماتیک در شکل ذیل نشان داده شده است:


نوروپپتید Y

Agothi-related peptide

Pro-opi-omelanocortin (POMC)

)Cocaine- And- Amphetamine-Regulated-Transcript (CART

Hypothalamic Releasing Hormones

Orexin

Melanin Concentrating Hormone

Brain derived neurotrophic  factor

 

 

د) نقش مکانیسم های hedonic  و  Mnemonicدر تنظیم مرکزی دریافت غذا و اشتها :

بیان ساده در ارتباط با این رفلکسها به ترتیب  به حس لذت و عدم لذت از دریافتهای غذایی در نتیجه همکاری حواس بینایی، چشایی و بوبایی و سابقه حافظه ای فرد از دریافت آن غذا  می باشد که به صورت مستقل از منابولیسم انرژی و سیگنالهای سیری اثر خود را به کمک هیپوکامپ و امیگدال و نوروترانسمیترهایی نظیر دوپامین، سروتونین و نوراپینفرین اعمال و نقش نسبتا موثری در دریافت غذایی ایفا می نمایند.

 

به صورت خلاصه می توان گفت  هسته های هیپوتالاموس بهمراه نوروپپتیدهای مترشحه از انها نقش کلیدی در تنظیم مرکزی دریافت غذا و پردازش سیگنالهای صادره از دستگاه عصبی و محرکهای محیطی ایفا می نمایند


 

اثراتفیتوکمیکالهایموجوددرغذاهاونوشیدنیهابرسیستماعصابمرکزی

دکتر آزاده متقی

اساتادیار مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

افزایش استعداد آسیب پذیری نسبت به استرس اکسیداتیو و حملات التهابی یکی از فاکتورهای دخیل در کاهش عمکرد ذهنی و حرکتی است که در بیماریهای نورودژنراتیو و پیری دیده می شود. نقایص عملکرد مغزی مرتبط با استرس اکسیداتیو ممکن است تا حدودی به کاهش مکانیسم های دفاع آنتی اکسیدانی داخلی و افزایش تأثیر پذیری مغز از اثرات مخرب صدمات اکسیداتیو مربوط باشد. افزایش میانجی های التهابی مثل سایتوکاین ها و همچنین افزایش ورود سلولهای التهابی محیطی به بافت مغز باعث بروز اختلالات رفتاری مشابه آنچه در طول پیری رخ می دهد، می شود. بنابراین تغییر مرتبط با سن در حساسیت مغز به استرس اکسیداتیو و التهاب ممکن است در نتیجه تغییر حساسیت گیرندهای مختلف و تغییرات غشایی باشد. به منظور کند کردن روند کاهش عملکرد ذهنی و حرکتی مرتبط با استرس اکسیداتیو و التهاب و نیز بالابردن کیفیت زندگی و کاهش هزینه های درمانی، تعداد زیادی از رویکردهای فارماکولوژیک مطرح شده است که شامل استفاده از مهار کننده های مونوآمین اکسیداز، عوامل ضد التهابی، عوامل کولینرژیک، استروژنها و فاکتورهای نوروتروفیک می باشند. فیتوکمیکالها ترکیبات زیست فعال غیرمغذی طبیعی هستند که به وفور در میوه ها، سبزیجات، غلات کامل، مغزها و حبوبات یافت می شود. یکی از دستهای مهم فیتوکمیکالها، پلی فنولها هستند که یا عنوان فلاونوئیدها نیز مطرح می شوند و بیشتر از 4000 ساختمان شیمیایی مختلف برای آنها شناخته شده است. آنتوسیانین ها، پروسیانیدها، فلاونالها و فلاونولها از خانواده پلی فنولها هستند که آنتوسیانینها رنگهای طبیعی موجود در گلها، برگها، میوه ها و سبزی جات هستند و مسئول ایجاد رنگ صورتی، قرمز، بنفش و آبی هستند. ترکیبات پلی فنولیک خواص بیولوژیکی بسیاری از جمله خواص ضد آلرژی، آنتی اکسیدانی، ضد التهابی، ضد ویروسی، ضد توموری و آنتی کارسینوژنیک دارند. مطالعات محدودی در زمینه بررسی نقش این ترکیبات در عملکرد سیستم اعصاب مرکزی (CNS) مثل اثرات آنها در عملکرد مغزی و رفتاری انجام شده است. در این جلسه نقش فیتوکمیکالهای موجود در غذاها و نوشیدنی ها در عملکرد سیستم اعصاب مرکزی مورد بحث قرار خواهد گرفت.


 

فهرست سخنرانان  سمینار

 

دکتر حسین ایمانی  11

دکتر سماء بیطرفان  12

دکتر آناهیتا تاشک  13

فاطمه تورنگ  14

سحر دهقان  15

دکتر سوده رازقی 17

دکتر میترا زراتی 19

دکتر لیلا کوتی 21

دکتر نیاز محمد زاده هنرور 23

دکتر آزاده متقی   26

 

 

 

فهرست سخنرانان کارگاهها

دکتر میلاد احمدی   9  

دکتر سوده رازقی    9

دکتر فریبا کریم زاده            9

دکتر امیر قائمی     9

دکتر اکرم علیزاد    9

 

مركز تحقيقات علوم اعصاب شفا

2009-2019©‍Copyright